Ψυχολογία: Η επιστήμη της Συμπεριφοράς

Ψυχολογία: Η επιστήμη της Συμπεριφοράς

pexels-bess-hamiti-35537
Αθηνά Δεσύπρη

Αθηνά Δεσύπρη

Ο ζωτικός κοινωνικός χώρος των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού

Τα ψώνια στο supermarket, μία βόλτα στο πάρκο, το περπάτημα στην παραλία, το χαζολόγημα στη λαϊκή αγορά, ένας χυμός στην καφετέρια, το δοκιμαστήριο των καταστημάτων, κάτι να τσιμπήσεις γρήγορα στο πόδι.

Πλαίσια που μέσα στην απλότητά τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας όλων μας. Πλαίσια στα οποία ενυπάρχει η κοινωνική συνδιαλλαγή, η αλληλεπίδραση, το συναπάντημα, η συνύπαρξη και το διαμοίρασμα του κοινωνικού χώρου.

Γεγονότα που εμείς εκπληρώνουμε μηχανικά, αλλά αποτελούν πραγματικές προκλήσεις για παιδιά, εφήβους και ενήλικες που ανήκουν σε αυτό που ονομάζουμε «Φάσμα αναπτυξιακών διαταραχών» (γνωστό και ως «αυτισμός»). Καθώς η δομικότερη υστέρηση στο ρεπερτόριο συμπεριφοράς αυτής της πληθυσμιακής ομάδας είναι η δυσκολία κατανόησης της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και επεξεργασίας της σύνθετης κοινωνικής πραγματικότητας και των Άλλων, το κομβικότερο κομμάτι της ψυχο-εκπαίδευσής τους συνίσταται στην εξοικείωση με τέτοιου είδους κοινωνικά σενάρια.

 

μη μας ρωτάτε: «Τι έχει το παιδί, είναι χαζό;» […και πάλι: αληθινό περιστατικό]

 

Δυστυχώς, ένα από τα συχνότερα εμπόδια στα προγράμματα διαμόρφωσης κοινωνικής συμπεριφοράς δεν προέρχεται από τα ίδια τα άτομα που δέχονται παρέμβαση, αλλά από την αντιμετώπιση του περιγύρου τους.

 

Τι θα συναντήσετε, κατά πάσα πιθανότητα, σε ένα άτομο στο φάσμα του αυτισμού;

Το άτομο οποιασδήποτε ηλικίας που ανήκει στο φάσμα του αυτισμού, λογικά θα μιλάει δυνατά – ίσως και ακατάληπτα, ενδέχεται να τραγουδάει ή να φωνάζει, αφού είναι αμφίβολο αν διακρίνει τις τυπικές κοινωνικές συμβάσεις της έντασης ή της τονικότητας.

Μάλλον θα κινείται έντονα, ενδεχομένως οριακά αδέξια, προδίδοντας και μια δυσδιαχείριση του ίδιου του του σώματος, ακόμα και των ενδεδειγμένων ορίων της φυσικής απόστασης.

Πολύβουα, σύνθετα περιβάλλοντα με πολλή κίνηση, πολυκοσμία και πολλαπλά ερεθίσματα διαφορετικής φύσης (ηχητικά, απτικά, οπτικά, οσφρητικά) έχουν υψηλές πιθανότητες να προκαλέσουν άγχος και δυσφορία, τα οποία ίσως με τη σειρά τους προξενήσουν επεισόδια «συναισθηματικής υπερφόρτισης», με συνοδά στοιχεία κλάματος, έντασης, αυτοτραυματισμών, εκρήξεων (τα λεγόμενα tantrum).

 

δεν είναι όλες οι αναπηρίες εμφανείς

 

Τι να αποφεύγω;

  1. Επικριτικοί σχολιασμοί, υποτιμητικά και προσβλητικά σχόλια δεν έχουν θέση εδώ.

Ο γονέας/ κηδεμόνας/ πιστοποιημένος θεραπευτής ψυχικής υγείας έχει πλήρη γνώση και ευθύνη διαχείρισης όλων των πιθανών καταστάσεων, κατά συνέπεια, προσωπικές προτροπές διαπαιδαγώγησης δε συνεισφέρουν ούτε στο ελάχιστο.

Όχι, «το παιδί δεν είναι κακομαθημένο», ούτε «θέλει ένα χέρι ξύλο να στρώσει», ούτε «θα έσιαζε» εάν το είχατε εσείς στα χέρια σας για μια εβδομάδα […ένα μικρό δείγμα διατυπώσεων από πραγματικά περιστατικά].

 

τα άτομα που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού έχουν την ίδια ανάγκη και ισότιμο δικαίωμα να καταλαμβάνουν τον ζωτικό κοινωνικό χώρο που τους αναλογεί

 

  1. Είναι απόλυτα ανθρώπινο να προκύπτουν απορίες και ερωτήσεις απέναντι σε κάτι που δεν τυχαίνει να βλέπουμε συχνά. Εάν κρίνετε πως η στιγμή είναι κατάλληλη, λογικά δε θα υπάρχει κανένα πρόβλημα να προσεγγίσετε και να θέσετε ένα ερώτημα που ίσως σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τη θέση στην οποία βρίσκονται τα άτομα αυτά, όσο το ερώτημά σας είναι διατυπωμένο με σεβασμό και ευγένεια.

Μη μας ρωτάτε: «Τι έχει το παιδί, είναι χαζό;» […και πάλι: αληθινό περιστατικό]

Αλήθεια, μη.

 

Τι να θυμάμαι;

  1. Δεν είναι όλες οι αναπηρίες εμφανείς: Πολλοί συνάνθρωποί μας είναι υπερπρόθυμοι να συνεργαστούν, συνοικοδομώντας μια καλύτερη πραγματικότητα για τα άτομα με κινητικές αναπηρίες, αλλά, πιθανότατα λόγω έλλειψης επαφής και εξοικείωσης, εμφανίζονται αδιάλλακτοι και προκατειλημμένοι απέναντι σε μία ιδιαιτερότητα που δεν «κραυγάζει» με την πρώτη ματιά.
  2. Τα άτομα που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού έχουν την ίδια ανάγκη και ισότιμο δικαίωμα να καταλαμβάνουν τον ζωτικό κοινωνικό χώρο που τους αναλογεί.
  3. Κάθε φορά που οι δρόμοι μας διασταυρώνονται, μας δίνεται η ευκαιρία να βάλουμε το δικό μας λιθαράκι στην ομαλή κοινωνική τους ένταξη, δρώντας με κατανόηση και υπομονή στις εξατομικευμένες τους ανάγκες.

Στον αγώνα για μία καλύτερη κοινωνική συνθήκη που να συμπεριλαμβάνει τους πάντες, ας είμαστε σύμμαχοι!

Κοινοποιηση

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Διαβάστε Ακόμα

Τζούλια Δέμου

Η εκπαίδευση δεξιοτήτων στην κοινότητα

Περιγράφουμε την εκπαίδευση κοινωνικών δεξιοτήτων σε άτομα με ειδικές ανάγκες ή νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Τι είναι η ανάλυση της αλυσίδας (task analysis), γιατί είναι σημαντικό να κρατάμε δεδομένα και πως χτίζουμε τη διαδικασία της διδασκαλίας;

Αθηνά Δεσύπρη

Τελικά ποιον ωφελεί η παράλληλη στήριξη;

Ο θεσμός της παράλληλης στήριξης δομήθηκε με γνώμονα το όφελος των παιδιών και των εφήβων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Ωστόσο, φαίνεται πως αυτές οι διαδικασίες ωφελούν πολλά περισσότερα άτομα, όπως τους δασκάλους, τα υπόλοιπα παιδιά και εν γένει το κοινωνικό σύνολο.

Στέφανος Διάκος

Δημιουργικότητα: μια παρεξηγημένη έννοια στην Ειδική Αγωγή

Συχνά υπάρχει η παρανόηση πως τα παιδιά με ειδικές δυσκολίες και διαταραχές δεν είναι δημιουργικά. Αυτό πηγάζει εν μέρει από μια λανθασμένη αντίληψη για τη δημιουργικότητα. Διαβάστε μια επιστημονική ανάλυση περί δημιουργικότητας, μεταβλητότητας και ειδικής αγωγής.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *