Ψυχολογία: Η επιστήμη της Συμπεριφοράς

Ψυχολογία: Η επιστήμη της Συμπεριφοράς

pexels-george-desipris-792381
Έφη Ορκοπούλου

Έφη Ορκοπούλου

Να είστε επικίνδυνοι

Πολλοί θεωρούν πως η ψυχοθεραπεία έχει ως πραγματικό στόχο να μας βοηθήσει να είμαστε πάντα χαρούμενοι, γαλήνιοι και πράοι ή πως η πραγματικά επιτυχής θεραπεία είναι αυτή που μας μαθαίνει να είμαστε πάντα ευγενικοί, δεκτικοί και κατανοητικοί. Άλλοι λένε ότι η ψυχολογία είναι ένα γρανάζι του ευρύτερου κοινωνικού συστήματος που κύριο στόχο της έχει να εξαλείψει τα συμπτώματά μας ώστε να επανέλθουμε στη λειτουργικότητα και να είμαστε παραγωγικοί στην κοινωνία. Όμως, πιστεύω πως ο κύριος ρόλος της είναι να μας βοηθήσει, κατά μία έννοια, να γίνουμε “επικίνδυνοι”.

Γιατί δεν είναι “επικίνδυνος”, άραγε, κάποιος που αναγνωρίζει τα θετικά και δυνατά στοιχεία των ανθρώπων γύρω του, συμπάσχει με τον πόνο τους, τους ακούει με όλη του την προσοχή, μπορεί να κάνει τα πάντα για να βοηθήσει όσους τον χρειάζονται, είναι κατανοητικός και συγκαταβατικός και ταυτόχρονα ξεκάθαρος, δυνάμει απαιτητικός, αυστηρός, δυναμικός, τελεσίδικος και διεκδικητικός όποτε χρειαστεί;

Δεν είναι “επικίνδυνος” ένας άνθρωπος που είναι πρόθυμος να βάλει τα δυνατά του για να αλλάξει όποτε στόχος του είναι να διατηρήσει και να βελτιώσει μια σημαντική σχέση και ταυτόχρονα ξέρει πώς θέλει να του φέρονται οι άλλοι και μπορεί να το απαιτήσει;

 

κάποιος που είναι ευγνώμων για όλα όσα έχει και δεν φοβάται να βάλει πλώρη για νέα όνειρα

 

Δεν είναι “επικίνδυνος” ένας άνθρωπος που είναι ικανός να αγαπήσει, αλλά παράλληλα μπορεί να αποχωρίζεται την κατάλληλη στιγμή, να φεύγει από καταστάσεις που δεν του είναι ωφέλιμες και δεν τον προάγουν;

Δεν είναι “επικίνδυνος” αυτός που μπορεί να ακούει αρνητική κριτική χωρίς να καταρρακώνεται και συνεχίζοντας να αισθάνεται περήφανος για τις ικανότητες και τα κατορθώματά του;

Δεν είναι “επικίνδυνος” κάποιος που είναι ευγνώμων για όλα όσα έχει και δεν φοβάται να βάλει πλώρη για νέα όνειρα, στόχους και κατακτήσεις ξέροντας ότι μπορεί να θεωρηθεί “άπληστος;

Ή αυτός που παραδέχεται τα ελαττώματα, τις αδυναμίες και τις αποτυχίες του χωρίς να τα αφήνει να καθορίζουν το ποιος είναι ή το ποιος θα είναι στο μέλλον;

Ή αυτός που δεν φοβάται να πει “Τα κατάφερα!” ή να μιλήσει για τα δυνατά του χαρακτηριστικά χωρίς να επιτρέπει να τον μουγκώσει ο φόβος του μήπως φανεί αλλαζονικός;

Κι αυτός που έχει μάθει να διακρίνει ποιες είναι δικές του σκέψεις και δικά του πιστεύω και ποια είναι αυτά που του έχουν επιβληθεί ή/και ενδοβληθεί από άλλα άτομα σε άλλες στιγμές της ζωής του; Δεν είναι αυτός “επικίνδυνος”;

 

αυτός που σκέφτεται “Πάλι τα έκανα χάλια” και δεν σταματά να προσπαθεί

 

Ή, μήπως, δεν είναι αυτός που κυνηγάει νέους στόχους αποδεχόμενος ότι δεν χρειάζεται να πετύχει κανέναν απολύτως από αυτούς για να “είναι” ή για να “αξίζει”;

Ή, μήπως, δεν είναι “επικίνδυνος” αυτός που όχι απλά δεν μάχεται και δεν επιτρέπει να τον φοβίζουν και να τον καταστέλλουν συναισθήματα όπως ο θυμός, η πίκρα, η απογοήτευση, η θλίψη, η ντροπή και οι ενοχές, αλλά μάλιστα τα καλωσορίζει, προσπαθεί να κατανοήσει τη λειτουργία και τα αίτια τους και βρίσκει τρόπους να επωφεληθεί μακροπρόθεσμα από αυτά;

Ή αυτός που ξέρει ότι μπορεί αν θέλει να κερδίσει εύκολα μια μάχη, αλλά επιλέγει να μην αναλωθεί;

Ή αυτός που σκέφτεται “Πάλι τα έκανα χάλια” και δεν σταματά να προσπαθεί έτσι κι αλλιώς;

Ή αυτός που νοιώθει οργή να τον κατακλύζει, αλλά επιλέγει να την εκφράσει με ηπιότερο από τον επιθυμητό τρόπο διατηρώντας τον αυτό-έλεγχο, την αξιοπρέπειά του, την ασφάλεια των γύρω του, αλλά και αναγνωρίζοντας ότι μπορεί να θεωρηθεί δειλός γι’ αυτή του την επιλογή;

Και ποιος, άραγε, μπορεί να αρνηθεί ότι είναι “επικίνδυνος” αυτός που αποφασίζει ότι πρέπει να αλλάξει κάτι μεγάλο στη ζωή του (μια σχέση, μια εξάρτηση, μια συνήθεια, μια δουλειά) γνωρίζοντας ότι η αλλαγή αυτή θα του προκαλέσει στενοχώρια, αμφιβολία, ενοχές και απίστευτο πόνο;

Είναι, ναι, επικίνδυνος. Ίσως γιατί είναι ελεύθερος. Ελεύθερος και σοφός.

 

Η “επικινδυνότητα” ως βασικό συστατικό της αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας

Έτσι ορισμένη, η ανάπτυξη αυτής της “δυνάμει επικινδυνότητας” (να μπορεί, δηλαδή, κανείς να φέρεται μεν ευγενικά, κατανοητικά, συμπονετικά, με σεβασμό, αγάπη και αποδοχή, αλλά και δυναμικά, ενεργητικά, αυστηρά, απότομα ή κοφτά όταν οι καταστάσεις το απαιτούν) είναι βασικό συστατικό της αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας, καθώς είναι προαπαιτούμενο όχι μόνο για να αυξήσουμε την πιθανότητα να μας σεβαστούν άλλοι και να μάθουμε να σεβόμαστε εμείς εμάς τους ίδιους, αλλά και για την καλλιέργεια αυτού που ονομάζουμε ψυχολογική ευελιξία στην Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης ή σοφία και διαλεκτικό τρόπο σκέψης στη Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία ή μεταβλητότητα δράσεων και συντελεστική διάκριση υπό όρους, στην Ανάλυση Συμπεριφοράς.

Για ‘μένα, λοιπόν, οι πιο βοηθητικές μορφές ψυχοθεραπείας, είναι όσες μας βοηθάνε να ενσωματώσουμε τις ατίθασες, ανυπάκουες, ριψοκίνδυνες, “κακές” πλευρές του εαυτού μας με τις πειθαρχημένες, υπάκουες, ασφαλείς και “καλές” πλευρές μας σε ένα όλο που θα μπορεί να επιλέγει συνειδητά και με πλήρη επίγνωση πότε να συμπεριφερθεί και με ποιόν τρόπο.

Όπως έχει πει και ο καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας στο University of Toronto, Canada, και πρώην καθηγητής στο Harvard, Jordan B. Peterson:

«Μην είστε ακίνδυνοι. Το να είναι κανείς ακίνδυνος δεν σημαίνει ότι είναι καλός ή ότι έχει κάποια αρετή. Αντίθετα, έχει αρετή όποιος έχει μεν τερατώδεις ορμές, αλλά δεν δρα με τερατώδεις τρόπους. Ένας “καλός” άνθρωπος είναι, στην πραγματικότητα, ένας πολύ επικίνδυνος άνθρωπος που έχει αυτή την πλευρά του εαυτού του υπό έλεγχο».

Κοινοποιηση

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Διαβάστε Ακόμα

Γιάννης Μπαμπαλούκας

Η θεραπεία Συμπεριφορικής Κινητοποίησης για την Κατάθλιψη

Η Συμπεριφορική Κινητοποίηση είναι μια ιδιαίτερα αποτελεσματική θεραπεία, ισοδύναμη με τις πιο δημοφιλείς σύγχρονες θεραπείες, όπως η ολοκληρωμένη CBT. Πηγάζει από τις θεωρίες της επιστήμης της συμπεριφοράς για το ρόλο των τραυματικών γεγονότων στη θεμελίωση της κατάθλιψης, καθώς και για την αξία της ενίσχυσης στην αντιμετώπισή της.

Γιάννης Μπαμπαλούκας

Κατάθλιψη: πως θεμελιώνεται και πως μπορείτε να την αντιμετωπίσετε

Η κατάθλιψη αποτελεί ένα γενικευμένο σύνολο σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών με κοινά χαρακτηριστικά. Η κατάσταση αυτή θεμελιώνεται τόσο από την απουσία ενίσχυσης όσο και από την παρουσία τραυματικών εμπειριών.

Γιάννης Μπαμπαλούκας

Η εποικοδομηστική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Βασική αρχή της οπτικής αυτής είναι πως ο θεραπευόμενος δουλεύει μαζί με το θεραπευτή, όχι για να απαλλαγεί από τις προβληματικές δράσεις, σκέψεις και συναισθήματά του, αλλά για να επιδιώξει τη ζωή που θέλει να ζήσει.

Γιάννης Μπαμπαλούκας

Ρίχνοντας άγκυρα στην καταιγίδα

Κάποιες φορές βρισκόμαστε μέσα σε μία καταιγίδα από σκέψεις και συναισθήματα. Διαβάστε για μια πρακτική και evidence-based τεχνική που μπορείτε να εφαρμόζετε στον εαυτό σας σε τέτοιες καταστάσεις.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *